Verdienmodel
05.

Verdienmodel

Welke middelen heb je nodig? Wat zijn de verdienmodellen?

Deze stap:

Levert een verdienmodel op voor je product/markt combinatie

Zorgt ervoor dat je weet of je ideeen levensvatbaar zijn

Kan je op ideeen brengen over andere manieren van geld verdienen

Daagt je uit om over nieuwe verdienmodellen na te denken

Inleiding

Nadat je bepaald hebt wie je wilt benaderen en hoe je dat gaat doen, zul je moeten bepalen wat mensen willen betalen voor  jouw product of dienst. Dit is een cruciale stap. Je ontdekt nu of je onderneming zoals je het bedacht hebt, levensvatbaar is. Als je geen geschikt verdienmodel voor jouw product/marktcombinatie kan vinden, dan zul je terug moeten naar stap 2 en stap 3 om je aanbod en je klanten opnieuw te definiëren.

En welk verdienmodel je kunt toepassen is eigenlijk niet de juiste vraag. De juiste vraag is: waarom en hoeveel willen mensen mij betalen. Je zal dus eerst moeten begrijpen waarom mensen voor jouw product of dienst gaan betalen.

Waardebepaling

Om je verdienmodel te bepalen, moet je er eerst achter komen wat de waarde voor de klant is van hetgeen je levert. Een logo voor een klein bedrijf heeft nu eenmaal een lagere waarde dan dat datzelfde logo voor een groot bedrijf heeft. Welke waarde jouw product voor de klant vertegenwoordigt is subjectief en vaak weet je dat pas na veel ervaring in te schatten. Aan de andere kant zul je moeten kijken welke waarde een product of dienst voor jou heeft om zodoende in een inkomen te kunnen voorzien en vervolgens te toetsen of dit overeenkomt met de waarde die het heeft voor de klant. Op dat moment kun je pas tot een overeenkomst komen. Hierna volgen een aantal tools en methodes die je kunnen helpen bij het bepalen van je prijs.

Bepaling prijs- en omzetniveau

Om in het begin te komen tot een minimaal prijsniveau of omzetdoelstelling kun je beginnen met het maken van een inschatting van de kosten die je hebt in je onderneming. Kijk anderzijds ook wat je minimaal nodig hebt om van te leven. Op die manier kom je tot een minimaal omzetniveau dat je moet gaan bereiken in je onderneming.

Dit geeft ook richting aan het minimum prijsniveau. Stel je krijgt een opdracht en je verwacht hier minimaal een maand fulltime mee bezig te zijn, dan is dit het minimale bedrag dat je nodig hebt. En dit is echt minimaal, want gebruikelijk ben je niet 100% declarabel en heb je tijd nodig voor acquisitie, social media, administratie etc.etc.

Heb je dit minimum eenmaal bepaald, dan ga je kijken wat het wenselijke omzetniveau is en probeer je een inschatting te maken van de hoeveelheid uren die je declarabel kunt werken. Op die manier kom je tot een wenselijk uurtarief. Vervolgens informeer je in je netwerk en in de markt wat een gebruikelijk tarief is.

Op deze manier kun je komen tot een minimaal tarief en optimaal of wenselijk tarief en een marktconform tarief. Deze drie tarieven zijn een goede basis voor de onderbouwing van je uurtarief en helpt je ook om inzicht te geven in je onderhandelingsruimte.

Verdienmodellen

Een verdienmodel beschrijft de manier waarop jouw onderneming geld verdient. Er bestaan verschillende verdienmodellen en binnen je onderneming kun je verschillende verdienmodellen naast elkaar hanteren.

Veel traditionele verdienmodellen staan onder druk. O.a. gedreven door het feit dat men op zoek is naar andere vormen van eigendom en andere verdelingen van kapitaal. Veel van deze nieuwe verdienmodellen zijn afkomstig uit de creatieve industrie. Hierin liggen dan ook kansen voor creatieven.

Checklist voor aanvang van een project

  • wat zijn de deliverables
  • heb je anderen nodig om het project te kunnen doen
  • wat is de planning, deadline en fasering
  • waar wordt het werk voor gebruikt (welke media, regio, periode)
  • welke stijl vraagt de klant, welke referenties
  • wat is het beslissingstraject bij de klant; wie neemt de beslissing(en)
  • verdiep je in de opdrachtgever
  • check de kredietwaardigheid (Bijv. via Graydon of door te googlen)

1. Prijsbepaling bij opdrachten

Een van de meest gebruikelijke methoden in de creatieve sector is prijsbepaling gebaseerd op een inschatting van de uren vermenigvuldigt met het uurtarief. Dit is de methode die meestal als doel heeft om te komen tot een fixed price. Oftewel een vaste prijs voor het totale project. Op die manier probeert een opdrachtgever uit te sluiten dat je boven een bepaald budget uitkomt.

Om een goede inschatting van je uren te maken, kun je het best het totale project faseren. Per fase kun je nl beter inschatten hoeveel uur je verwacht bezig te zijn. Daarnaast is het aan te raden deze fasering ook in je begroting aan te brengen. Mocht een klant gedurende het traject teruggrijpen op een bepaalde fase, dan is het meteen duidelijk wat dit voor budgettaire consequenties heeft.

Hierboven zag je al hoe je kunt komen tot een minimum uurtarief. Er zijn verschillende bronnen die je kunt raadplegen. Dat zijn o.a. bevriende (potentiele) opdrachtgevers, collega’s, brancheorganisaties.

Voorbeeld fasering van een illustratieproject

Fase 1: (de-)briefing

Fase 2: concept

Fase 3: ruwe zwart-wit schets

Fase 4: full color schets / 1e versie illustratie

Fase 5: tweede versie illustratie

Fase 6: final artwork

Fase 7: (drukklaar) aanleveren

2. Royalties / licenties

Royalties zijn vergoedingen voor het gebruik van geestelijk eigendom. Dat kunnen vergoedingen zijn voor het gebruik van tekst, van muziek, van illustraties en van afbeeldingen. Het recht op vergoeding ontstaat wanneer jouw geestelijk eigendom door iemand anders wordt gebruikt, of je er nu toestemming voor hebt gegeven of niet. Je kunt dat recht natuurlijk ook weggeven. Dat betekent dat je er geen of minder vergoeding voor krijgt. Maar het weggeven van het recht kan alleen door middel van overeenkomst.

Een juister benaming voor royalties is ‘auteursrechtvergoeding’ of ‘licentievergoeding’ of zelfs ‘exploitatievergoeding’. Deze benamingen drukken iets beter uit waar het om gaat. Het is een vergoeding om gebruik (commercieel of niet) te mogen maken van werk waarvan iemand anders de rechthebbende eigenaar is.

-Bron: Beeldrijk.org

 

Royalty-vergoedingen worden veel toegepast bij de online verkoop van producten/artwork. Omdat het met steeds meer producten mogelijk is om producten pas te produceren als ze verkocht zijn (opkomst van print-to-order, bijvoorbeeld door digitale druktechnieken), gaan producenten er ook toe over om de designers te betalen op basis van de werkelijke verkochte aantallen. Het gaat dan vooral om gadgets, t-shirts, tassen, prints, behang, posters etc.. Gebruikelijk is een vergoeding van 10% over de consumentenprijs, excl. BTW. Er zijn ook markten – bijvoorbeeld interieur – waar het gebruikelijk is dat je 5% over de inkoopprijs van de retailer krijgt.

In advertising komt de term ‘mediaheffing’ veel voor. Als beeld gebruikt wordt in verschillende media (print, internet, tv etc.), in verschillende regio’s (Nederland, Duitsland, wereld) voor een bepaalde periode (1 jaar, 5 jaar, onbeperkt) dan kan er een extra vergoeding worden afgesproken die oploopt naarmate de mediadruk toeneemt. Dit is een manier om te komen tot een verrekening van de waarde die het voor een kleine adverteerder ten opzichte van een grote adverteerder kan hebben (zie onder waardebepaling). Mediaheffingen worden berekend over de maakprijs (uren x tarief). Bij de verschillende brancheorganisaties (BNO, BNA etc.) zijn vaak tabellen beschikbaar die een goede basis zijn voor je berekening.

Mediaheffingen staan de laatste jaren echter sterk onder druk. Het komt op dit moment dan ook veel voor dat partijen een bedrag overeenkomen die ze allebei redelijk achten.

Er zijn ook steeds meer creatieven die hun werk vrij beschikbaar stellen omdat ze vinden dat  er geen drempel mag zijn voor een grotere exposure van hun werk. In dit interview kun je de visie lezen van art director Luis Mendo. En je kunt ook even kijken naar de presentatie van fotograaf Sebastiaan ter Burg, die juist door het vrijgeven van zijn foto’s exposure weet te krijgen en geld weet te verdienen. Hij geeft zijn werk vrij onder een Creative Commons licentie. “Met een Creative Commons licentie behoud je al je rechten, maar geef je aan anderen toestemming om je werk te verspreiden, met anderen te delen of bij sommige licenties ook om het werk te bewerken.”

Belangrijk is om je eigen visie en strategie te bepalen over hoe je zelf met royalties, licenties en mediaheffingen om wilt gaan.

3. Fees

Een fee reken je als vergoeding voor een verrichte dienst. Dit kan zijn een bemiddelingsfee (of aanbrengfee): als je helpt bij het totstandkomen van een opdracht, maar je neemt zelf geen deel aan het project, dan kun je daarvoor een bemiddelingsfee proberen te vragen. Bemiddelingsfees liggen meestal rond de 10% over het offertebedrag.  Neem je echter zelf ook deel aan het project, verloopt de communicatie via jou en draag je het risico, dan is het gebruikelijk om een hogere fee te vragen. Er is dan eigenlijk sprake van een productiefee (zie hierna).

Je kunt er natuurlijk ook voor kiezen om een opdracht bij iemand neer te leggen en daarbij te hopen dat dit op een andere manier een keer terugkomt. Aanbrengfees komen dan ook het meeste voor als het een structureel karakter krijgt en degene bij wie je aanbrengt niet in staat is om jou in opdrachten (of andere vorm) te compenseren.

Een productiefee is een vergoeding voor het regelen, plannen, aansturen, oftewel project management. Je kunt project management (in advertising spreekt men ook wel van account management) van tevoren proberen te schatten, maar dat blijkt in de praktijk vaak lastig. Daarom wordt er ook wel gerekend met % over de projectprijs, in veel markten gebruikelijk 20%. Dus stel je bedenkt een concept en moet daarbij verschillende partijen inhuren, dan kun je dat als volgt berekenen:

art direction 12 uur a € 120 = € 1.440

copywrighter 12 uur a € 120 = € 1.440

project/account management 20% van € 2.880 = € 576

totaal projectprijs excl. btw = € 3.456

Vervolgens reken je voor jezelf terug of dit bij jouw gangbare uurtarief een redelijke inschatting is. Dus stel jouw tarief voor project management is € 75, dan mag het jou aan project management niet meer dan ca. 8 uur kosten.

4. Aandeelhouder

Bij grotere producties kan het interessant zijn om partner te worden in de vorm van aandelen (of opties op aandelen). Je loopt dan uiteraard meer risico, maar de opbrengst kan potentieel ook hoger zijn.

Bij start-ups en bij onafhankelijke game ontwikkelaars komt het steeds vaker voor dat creatieven gevraagd worden als aandeelhouder, omdat creatie en design een steeds belangrijker deel uitmaakt van deze bedrijven.

Let er wel op dat het complex kan zijn en dat je er niet zomaar uit bent (of je partner er zomaar uit krijgt). Laat je hiervoor altijd adviseren door iemand die ervaring heeft met dergelijke trajecten. Beschik je niet over deze contacten, dan kunnen wij je wellicht verder helpen.

5. verkoop online

Steeds meer kunstenaars en designers verkopen hun werk of nieuwe producten online. Dit wordt o.a. gedreven door het feit dat je online een wereldwijde markt kunt bedienen. Veel kunstenaars en designers zitten van oorsprong in een niche. Deze niche is nationaal vaak erg klein, maar kan wereldwijd erg interessant zijn. Dit is dan ook een enorme kans! Er zijn legio voorbeelden van creatieven die door hun online verkoop de hele wereld over gaan.

Kijk bijvoorbeeld eens naar Emily the Pemily – dat is een op illustratie gebaseerd label dat handgemaakte kleding en accessoires verkoopt:

Emilythepemily is an independent British brand run by Illustrator Emily Boyd. After interning for Alexander McQueen and hating every second of being told what to do creatively , Emily decided to set up her very own company, so now she can draw whatever she wants! Her quirky, satirical subjects are inspired by her love of tea drinking, the royal family, tattoos, 70 rock and roll, Britishness and general day-day observations.

Tattoo_David_Bowie_hand_printed_tote_bag_by_Emilythepemily_grande

Op explorecreaterepeat.com vind je een aardig overzicht en korte beschrijving van een aantal internationale webshops voor creatieven.

6. Verkoop eigen concept

Het is steeds gebruikelijker om pro-actief concepten te bedenken en deze vervolgens aan te bieden aan je klant. Dit is ook een goede manier om bij potentiele klanten binnen te komen.

Steeds meer bureaus werken op deze manier, ook omdat klanten pro-activiteit van hun leveranciers verwachten.

Probeer als je een concept bedenkt ervoor te zorgen dat deze door te rollen is naar andere potentiele klanten, bijv door het relevant te maken voor een volledige branche, of doelgroep.

Ook tijdens pitches kunnen ideeen ontstaan die mogelijk later (deels) herbruikbaar zijn voor een andere klant.

7. Productizen

Productizen is van diensten producten maken.

Dienstverlening is veelal maatwerk. Per project of opdracht moet je bepalen wat het project precies inhoudt en wat de projectprijs uiteindelijk moet zijn. Zeker bij complexere opdrachten kan dit betekenen dat je steeds veel tijd moet investeren in het offertetraject.

Soms is het mogelijk om diensten dusdanig te standaardiseren, dat je ze binnen bepaalde randvoorwaarden en met vooraf vastgestelde deliverables voor een vast bedrag kunt aanbieden. Voor een opdrachtgever is het dan meteen duidelijk wat hij krijgt. Op dat moment maak je van je dienst een product. Dit heet ‘productizen‘.

Een voorbeeld hiervan is het social media bureau RauwCC. De meeste bureaus leveren bijv. een Facebook pagina als maatwerk. Maar RauwCC heeft van deze dienst een product gemaakt door een eenduidige prijsstelling met bijbehorende specificaties waarbinnen deze oplossing moet vallen.

Andere voordelen van productizen zijn dat je een dienst schaalbaar maakt en dat je eenvoudiger uit kunt breiden naar andere regio’s.

Hoe kun je van je dienst een product maken?
Je kunt dit doen door te kijken welke werkzaamheden vaak voorkomen. Als het goed is, hanteer je daarbij steeds dezelfde aanpak, vraagt de klant steeds ongeveer dezelfde specificaties en weet je inmiddels hoeveel tijd je ermee bezig bent. Door de werkwijze goed vast te leggen en de uitkomst zo concreet mogelijk te maken voor de klant kun je de stap maken naar een gestandaardiseerde dienst. Deze ‘verpak’ je vervolgens als een product en kun je gericht aanbieden.

Een ander voorbeeld is de UX Scan van Online Department. Zij brengen de UX-scan uit waarbij ze de website van klanten op een aantal onderdelen beoordelen. Ze hebben daarbij nauwkeurig vastgelegd wat je krijgt. Dat resulteert meestal ook nog eens in een nieuwe opdracht.

Foto: Anouk Griffioen

8. Ruilen, time banking

Kunstenaars ruilen vaak werk met andere kunstenaars. Het is voor hen een geweldige manier om werk te verkrijgen van kunstenaars die je bewondert maar waar je het geld niet voor hebt om het te kopen.

Je ziet het echter ook steeds meer ontstaan onder dienstverleners. Veelal gedreven door het feit dat onderneming krapper in de cash zitten gaan ze op zoek naar mogelijkheden om met ‘gesloten beurzen’ zaken te doen.

Ook als je start kan het interessant zijn om met andere starters diensten te ruilen. Bijv een huisstijl ruilen tegen een website. Of productfotografie in ruil voor een bureaustoel. In de VS en de UK staat dit ook wel bekend als time banking en zijn er een aantal grote time banks waar je je diensten op kunt aanbieden.

Time banking bestaat al sinds ca. 1998, maar kent de laatste jaren een flinke stijging. Het is echter nog steeds erg in ontwikkeling. Als je er meer over wilt weten, dan vind je dat bijvoorbeeld hier.

In Nederland is recent ook een time bank gelanceerd.

9. Crowdfunding

Frankwatching geeft een goede samenvatting over crowdfunding:

Crowdfunding is het vergaren van financiële middelen waarvoor op internet of sociale media een oproep wordt geplaatst. Er is sprake van een open call, wat betekent dat iedereen die wil, deel kan nemen. De bijeengebrachte donaties of investeringen zijn tot slot voor de financiering van een specifiek doel (project of object) bedoeld.

In de praktijk komt het erop neer dat een groot aantal personen ieder een klein bedrag inleggen en op deze wijze duizenden euro’s aan financiering leveren. Sociale media spelen een belangrijke rol: om voldoende financiers te bereiken moet de oproep verder worden verspreid dan de groep waar je al nauw contact mee hebt, zoals familie en vrienden.

Vier soorten crowdfunding

Sommige crowdfundingcampagnes geven hun financiers (de zogenaamde ‘crowdfunders’) bepaalde beloningen zoals kleine presentjes, beslissingsrechten maar ook rentebetalingen of het delen in de winst. Het verschil in de beloning van de crowdfunders heeft geleid tot verschillende typen crowdfunding. De vier typen zijn:

1. Donatiegebaseerde crowdfunding. Crowdfunders doneren een bedrag zonder dat zij enige vergoeding of andere vorm van beloning krijgen.

2. Beloninggebaseerde crowdfunding.  Crowdfunders krijgen een kleine beloning voor hun bijdrage, zoals bijvoorbeeld tickets voor een voorstelling, een cd of boek. Belangrijk is dat de waarde van de beloning vele malen kleiner is dan het geldbedrag dat de crowdfunder bijdraagt.

3. Leninggebaseerde crowdfunding. Crowdfunders ontvangen een periodieke vergoeding voor hun bijdrage en zullen uiteindelijk ook hun oorspronkelijke inleg volledig terugbetaald krijgen. (toevoeging, bijvoorbeeld: SoMoLend).

4. Aandelengebaseerde crowdfunding . Crowdfunders ontvangen een financiële vergoeding die afhankelijk is van de omzet of winst die wordt behaald. (toevoeging: bijvoorbeeld Symbid)”

Verder zie je een verdergaande segmentatie binnen crowdfunding. Zo is er Cinecrowd voor AV, Oneplanetcrowd voor duurzame producten, Voordekunst voor kunstprojecten, Investeer Lokaal voor lokale initiatieven.

Hoe je moet crowdfunden, lees je bijvoorbeeld hier:

Onderzoek naar de succesfactoren van Kickstarterprojecten. En hier:

7 Things to Consider BEFORE you Launch your Kickstarter Project

Kickstarter is a great place to get started on your campaign; not only is it one of the top crowdfunding sites available, it is also committed solely to the promotion and realization of creative projects. Kickstarter isn’t the only site dedicated to crowdfunding, however – Indiegogo, RocketHub, and PledgeMusic might be a better fit for your project. The key to crowdfunding success, which Nathaniel Hansen (successful filmmaker and crowdfunder) outlines in further detail on his website, is in putting in a lot of time and effort even before you decide to launch your idea to the world – and having a following willing to do the same.”

Crowdfunding is sterk in opmars en volgens kenners is die groei er voorlopig nog niet uit. In 2014 is crowdfunding verdubbeld volgens crowdfunding specialist Douw & Koren.

Foto: Anouk Griffioen

10. Fondsen / subsidies

Ondanks dat dit voor veel kunstenaars en designers nog een belangrijke bron van inkomstn is, is dit niet de focus van deze site. Op deze site focus ik op het genereren van je eigen, onafhankelijke, inkomensstroom.

11. Nieuwe verdienmodellen

Op deze site zijn een aantal verdienmodellen beschreven. Er liggen echter kansen voor creatieven om nieuwe verdienmodellen te bedenken. De maatschappij en de markt staan de laatste jaren erg open voor nieuwe vormen van eigendom en andere verdelingen van kapitaal.

Als je hierin geïnteresseerd bent, kijk dan bijvoorbeeld eens naar:

Tegenlicht – Gaten in de markt

Tegenlicht – Overvloed

Tegenlicht – De Kapitale Kracht van Geluk – Hoe de Braziliaanse topondernemer Ricardo Semler schatrijk werd door de vraag centraal te stellen: hoe worden mijn werknemers nu echt gelukkig?

Het Snelle Geld – alle afleveringen alleen nog in samenvatting beschikbaar. Meest interessant is deze aflevering met daarin o.a. Spilgames, Kees Zegers en Herman Wijffels.

Mocht je een interessant verdienmodel zijn tegengekomen, of heb je er zelf een bedacht? Aarzel dan niet om dit met ons te delen!

Vorige hoofdstuk

04.

Hoe

Share

Volgende hoofdstuk

06.

Plan

Comments, vragen

Leave a Reply